Nền kinh tế hoài niệm
Hannah Montana vừa kỷ niệm 20 năm
Những hoài niệm về Michael Jackson trở lại, trong hình thức một tác phẩm "bom tấn" điện ảnh trị giá 200 triệu USD. Hoài niệm thực sự có giá trị kinh tế khổng lồ.
Một nghiên cứu không chính thức qua dữ liệu từ Spotify cho thấy, khi bước vào tuổi 33, con người gần như không khám phá thêm âm nhạc mới. Âm nhạc mới ở đây nghĩa là những ca khúc mới xuất hiện trên các bảng xếp hạng, các nghệ sĩ trẻ mới ra mắt thị trường.
Còn nếu 33 tuổi bạn mới phát hiện ra Michael Jackson thì không tính. Nói cách khác, nghiên cứu này chỉ ra rằng, ai rồi cũng vậy, ai rồi cũng sẽ đến lúc quay về với dĩ vãng.
Vậy thì nếu văn hoá thanh xuân với các thần tượng tuổi đôi mươi là một nền kinh tế lớn đánh vào những thiếu niên trẻ tuổi, thì văn hoá hoài niệm chính là nền kinh tế cho những người chớm bước vào độ trung niên, mang cho họ cảm giác hồi xuân.
Michael Teaser
Đâu đâu trên thế giới, ta cũng thấy sự hoài niệm.
Hannah Montana vừa kỷ niệm 20 năm. Những đứa trẻ lớn lên cùng Disney Channel, khao khát sống hai cuộc đời như cô ca sĩ tuổi teen trong phim giờ đã thành người lớn.
Họ trải qua nhiều va vấp trong đời, cũng như Miley Cyrus ngoài đời cũng biết bao phen thăng trầm, đã nhìn thế giới bằng ánh mắt khác, và họ muốn được nhớ lại chính mình thuở thơ ngây, khi giấc mơ về một cuộc sống trọn vẹn vẫn còn đó.
Có năm nào chúng ta không có những sự kiện kỷ niệm, những cột mốc thời gian? Chẳng hạn 2026 là năm kỷ niệm 270 năm ngày sinh Mozart; và ở Salzburg, thành phố quê hương ông, người ta tưng bừng kỷ niệm di sản của nhà soạn nhạc vĩ đại với chủ đề "ánh sáng vĩnh cửu".
Ai cần đến một huyền thoại mới khi mà quá khứ đã đủ huy hoàng để soi sáng vĩnh cửu cho thành phố này?
Quá khứ thực sự là một tài sản lớn. Những bộ phim "bom tấn" vẫn muôn đời dùng lại những ca khúc đã sẵn một lịch sử.
Như trong những phân đoạn cuối cùng của Project Hail Mary, khi anh chàng giáo viên trở thành anh hùng cứu Trái đất bất đắc dĩ quyết định sẽ không trở về nhà nữa để cứu người bạn ngoài hành tinh đã cùng mình đồng cam cộng khổ giữa vũ trụ bao la, nhà làm phim đã dùng ca khúc nào để mô tả tình bạn đẹp đẽ ấy?
Họ dùng Two of Us của The Beatles - ca khúc gợi lên tình bạn của John Lennon và Paul McCartney. Những ký ức cũ lồng trong thước phim mới, khiến cảm xúc của ta càng thêm chồng chất, đa tầng.
Và không chỉ ở Âu - Mỹ người ta mới hoài niệm. Ở Trung Quốc, Tập đoàn UMGC đã ra một chiến lược phát triển lâu dài dựa trên di sản: họ muốn làm sống lại thế hệ thần tượng âm nhạc đầu tiên bằng cách đưa kho nhạc của thế hệ này trở lại.
Đợt phát hành đầu tiên, họ tung ra kho nhạc của Tiểu Hổ Đội - một ban nhạc mà vốn chỉ những 8x hay 9x đời đầu biết đến.
Nhưng chẳng phải chỉ những người trung niên mới có nhu cầu hoài niệm. Thậm chí cả những khán giả trẻ, chưa từng trải qua những thập niên ấy, cũng có nhu cầu hoài niệm.
Họ thích cái cảm giác được già trước tuổi, được làm người lớn, được khác những người trẻ khác, được có chiều sâu. Họ thích được cảm thấy mình là một phần của cái thời đại khi âm nhạc còn trong sáng, khi lời ca còn mơ mộng, khi con người còn chưa bị tạp nhiễm bởi mạng xã hội hay trí tuệ nhân tạo.
Nếu như thế hệ 8x nghe những câu "Đừng để tuổi trẻ trôi qua cùng cô đơn, đem ngọn cỏ may mắn của ươm vườn mộng của bạn" của Tiểu Hổ Đội, liền trỗi dậy cảm giác tiếc nuối thời xưa yêu dấu, thì những khán giả gen Z nghe câu hát ấy lại tò mò và thậm chí lý tưởng hóa thời quá khứ, cho rằng quá khứ luôn đẹp đẽ hơn, những gì đã qua là những gì tốt nhất.
Có lẽ càng đi xa hơn vào một thế giới vị lai, người ta lại càng mơ về quá khứ. Và văn hóa đại chúng xưa luôn là một miền đất hứa, "chảy tràn sữa và mật ong".
No comments: